Het zijn de managers die op elke slak drie vaten zout leggen en daarmee vooral onrust creëren. De vraag is niet of micromanagement irritant is. De vraag is wat het zegt over leiderschap. En belangrijker: hoe je er als leider en als professional volwassen mee omgaat.

Micromanagement is een vertrouwensvraagstuk

Micromanagement ontstaat vrijwel nooit uit kwade wil. Het ontstaat uit een gebrek aan vertrouwen. Vaak bij onervaren leiders, soms bij leiders die onder druk staan of zelf onvoldoende overzicht ervaren.

In mijn boek Leiders beschrijf ik een persoonlijke ervaring uit mijn tijd bij de Marine. Als officier op een fregat werkte ik onder een commandant die moeite had om vertrouwen te geven. Tijdens een navigatie-oefening werd ik, waar iedereen bij was, op details en fouten gewezen. Mijn frustratie liep hoog op. Ik reageerde fel. Te fel.

Een verkeerde reactie, zo weet ik nu.

Leiderschap vraagt ook leiding geven naar boven

Destijds had ik onvoldoende ervaring om goed met deze vorm van leiderschap om te gaan. In lezingen stel ik het publiek vaak de vraag wie er fout zat. Het antwoord is zelden eenduidig. Ja, de commandant micromanagede. Maar ik had mij ook moeten verdiepen in zijn zorgen. Ik had hem kunnen helpen vertrouwen te ontwikkelen, in plaats van ertegenin te gaan.

Leiderschap werkt namelijk in drie richtingen. Naar beneden, naar opzij en naar boven. Dat inzicht is cruciaal voor iedere professional die met leiderschap te maken heeft.

Een micromanager is geen manager

Leiderschapscoach Guido de Valk stelt het scherp. Volgens hem verdient een micromanager het label manager niet eens. Wie alles liever zelf doet, stuurt geen mensen maar taken aan.

Hij vertelt over een jonge leidinggevende die een ervaren collega zeer directief aanstuurde. Het resultaat was stress, uitval en uiteindelijk ziekteverzuim. Vanuit zijn achtergrond als arts legt De Valk uit dat micromanagement letterlijk effect heeft op het brein. Het activeert het pijnnetwerk. Goed leiderschap activeert juist het beloningsnetwerk, waardoor mensen vertrouwen ervaren en beter functioneren.

Wat effectief leiderschap wél vraagt

Effectief leiderschap vraagt om veiligheid, ruimte en richting. Aandacht voor de mens, zonder de taak uit het oog te verliezen. Helderheid over doelen, zonder de weg ernaartoe dicht te timmeren. Vertrouwen geven, overzicht houden en durven loslaten.

Dat klinkt eenvoudig, maar vraagt zelfinzicht, reflectie en oefening.

Binnen het Management Development Program van LiDRS staat dit spanningsveld centraal. De overgang van sturen op details naar sturen op richting. Van controleren naar vertrouwen. Van management naar leiderschap. Deelnemers werken aan hun eigen leiderschapsstijl en leren herkennen waar controlezucht vandaan komt. Ze ontwikkelen vaardigheden om ruimte te geven zonder regie te verliezen en bouwen aan volwassen relaties binnen teams en organisaties.

Micromanagement is geen karaktertrek. Het is gedrag. En gedrag kun je veranderen.

Hoe ga je om met een micromanager?

Vanuit LiDRS delen we een aantal praktische inzichten:

1. Realiseer je dat je leiding geeft in alle richtingen, dus ook naar je eigen manager.
2. Breng de zorgen van de micromanager expliciet in beeld en positioneer jezelf als onderdeel van de oplossing.
3. Werk actief aan vertrouwen door je denkproces te delen en transparant te zijn.
4. Betrek de micromanager aan de voorkant bij plannen en keuzes.
5. Communiceer in hoofdlijnen, maar zorg dat je details paraat hebt.
6. Toon begrip voor moeite met loslaten en benoem dit.
7. Maak duidelijk dat overzicht en strategische focus vanuit leiderschap meer waarde toevoegen dan detailsturing.

Veel micromanagers zijn zich bewust van hun worsteling. Oprechte dialoog, reflectie en wederzijds begrip worden vaker gewaardeerd dan gedacht. En positioneren jou tegelijk als volwassen professional en mogelijke oplossing. Win-win.